Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi

MADDE 118- (1) Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sen­dikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimin­deki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sen­dikanın faaliyetlerinin engellenmesi hâlinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Koruduğu Hukuki Değer

Anayasa’nm sendika kurma hakkına ilişkin 51. maddesi hükmüne göre çalışan­lar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve men­faatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme hakla­rına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorla­namaz.

TCK’nın 118. maddesi Anayasa’nm bu hükmüne paralel olarak sendikal hak­ların korunmasına yönelik bir hüküm öngörmüş, sendikal hakların kullanılmasını engelleme eylemleri suç olarak tanımlanmıştır. Söz konusu suç tanımında çeşitli seçimlik hareketlere yer verilmiştir. Suçun koruduğu hukuki değer, sendikal hakla­rın kullanılmasına ilişkin, kişi özgürlüğüdür.

Çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi için işçiler ve işverenler tarafından meydana getirilen sendikalar ile konfederasyonların kuruluşu, teşkilatı, faaliyeti ve denetlenmesi esaslarını düzen­lemek amacıyla 2821 sayılı Sendikalar Kanunu kabul edilmiştir.

İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için meydana getirdikleri tüzelkişiliğe sahip kuruluşlara “sendika” denilir.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Maddi Öğesi

Suçun faili herkes olabilir. Özgü suç niteliği taşımamaktadır. Bununla birlikte bir kamu görevlisi tarafından, kamu görevinin sağladığı nüfuz (etkinlik otorite) kötüye kullanılmak suretiyle suçun işlenmiş olması durumunda ceza, TCK’nın 119. maddesi uyarınca bir kat arttırılır.

Maddenin 1. fıkrasında öngörülen suçun mağduru çalışanlar (işçi ve memurlar) ve işverenler olabilir.

Maddenin 2. fıkrasında ise, bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi suç ola­rak kabul edildiğinden, tüzel kişilerin suçun mağduru olamayacakları, ancak suçtan zarar görebilecekleri düşüncesiyle suçun zarar göreninin sendika olduğu söylenebi­lir. Örneğin, cebir veya tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranış, sendikal hak­ların toplu olarak kullanılmasının engellenmesi amacıyla sendikada faaliyet göste­ren kimselere karşı gerçekleştirilmiş olsa bile, eylemin sendika faaliyetini engelle­me amacıyla yapıldığı saptanabiliyorsa, suçun mağduru gerçek kişiler olmakla bir­likte zarar göreni sendika ve dolayısıyla tüzel kişilik olacaktır.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Konusu

Suçun maddi konusu sendikal haklarını kullanması, bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlanmak suretiyle engellenen kişidir.

Maddenin 2. fıkrasında ise, suçun maddi konusu faaliyetleri engellenen sendi­kadır.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Manevi Öğesi

Maddede öngörülen suçlar doğrudan ve özel kastla işlenebilir. Failin sendikal hakların kullanılmasının engellenmek bilinç ve iradesi ile hareket etmesi ve eylemi, (cebir veya tehdit ya da hukuka aykırı davranışı) sendikal hakların kullanılması ya da sendika faaliyetini engelleme “özel kastı” ile gerçekleştirmesi gerekir. Bu özel kastın bulunmaması eylemin, cebir, tehdit ya da hukuka aykırı davranışın uymuş olduğu suç tipi ile cezalandırılması sonucunu doğurur.

Özel kastla hareket edilmemesine rağmen sendikal hakkın kullanılmasını en­gelleme sonucu, failin amaç gözetmeksizin işlediği tehdit ve cebir ile meydana getirilmiş olsa TCK’nın tehdide ilişkin 106. veya cebir suçuna ilişkin 108. madde­leri uygulanır.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Yaptırımı

118. maddenin 1. fıkrasında öngörülen suçu işleyen faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. 2. fıkrada öngörülen suç için ise, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

Maddede Öngörülen suça ilişkin olan hapis cezasının alt sınırının 1. fıkrada altı ay ve 2. fıkrada bir yıl olduğu, bu sürenin ise TCK’nın, 49/2. maddesi uyarınca kısa süreli kabul edildiği gözetildiğinde, hakimin cezayı alt sınırdan vermesi duru­munda 50/1. madde uyarınca adli para cezasına ya da diğer bir tedbire çevirmesi olanaklıdır. Ancak bu halde cezanın ertelenmesi olanağı yoktur. Bunun yanında sonuç ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis ise 51. maddede öngörülen hüküm uyarınca ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada oıısekiz yaşını dol­durmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır.

Daha önce hapis cezasına mahkum edilmemiş olmak koşuluyla, fiili işlediği ta­rihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mah­kum edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezasının, TCK’nm 50/1. maddesin­de öngörülen adli para cezası veya diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi zorunludur.

Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu nda Kovuşturma Ve Görevli Mahkeme

Suçun kovuşturulması şikayet koşuluna bağlı değildir, soruşturma ve kovuş­turma işlemleri doğrudan C.Savcılığı tarafından yapılır. Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hak­kında Kanunun 10. ve 11, maddesi uyarınca yargılamayı yapmakla görevli mahke­me 1. fıkrada öngörülen suç için sulh ceza, 2. fıkrada öngörülen suç için asliye ceza mahkemesidir.

CategoryMakaleler
Write a comment:

You must be logged in to post a comment.

logo-footer

      

WhatsApp chat
Hemen Ara!